ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
2225
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
* ( 1392 - وفات حاج ميرزا على اصغر 32 شيخ الاسلام تبريزى ، ره ) * وى فرزند ميرزا محمد تقى 31 قاضى ( 1220 ش 289 ج 3 ص 701 ) ، و خود از علما و معاريف عصر خويش در آذربايجان و از جملهء رؤسا و مصادر امور آن سامان بوده . شرح احوالش در « شجرهنامه سادات وهابىها . ص 37 » و « هدية لآل العبا : 40 و ما بعدها » نوشته ، و از آنها با ملاحظه بعضى از مواضع ديگر چنين برآيد كه : وى در سنه 1164 هزار و صد و شصت و چهار - مطابق ( 1129 - 1130 ) شمسى - متولد شده ، و ابتداء نقابت أشراف را داشته . و او و آقا مير فتاح ( 1209 ش 146 ج 2 ص 357 ) هر دو دختران ميرزا عطاء اللّه شيخ الاسلام ( 1213 ش 196 ج 2 ص 478 ) را بزوجيت داشتهاند . و در سنه 1243 كه قشون دولت روسيه تبريز را گرفت و آقا مير فتاح اظهار تمايل با آنها نمود وى مخالفت كرد و ازاينجهت بعد از ورود قشون به شهر چند روزى محبوس گرديد ، و در اثر آن مورد اعتقاد دولت ايران و عموم مردم قرار گرفت ، و نايبالسلطنه عباس ميرزا وى را شيخ الاسلام آذربايجان نمود ، و او سالها با تصدّر و نفاذ امر و بسط يد و تموّلى وسيع بدان امر اشتغال داشت ، و در زمان وليعهدى ناصر الدين شاه در مجلس مباحثه علما با ميرزا على محمد باب حاضر بود ، و در اول سلطنت او ميرزا تقى خان امير وى را با فرزندش ميرزا ابوالقاسم بطهران جلب كرده و سه سال توقيفشان نمود ، و بعد از عزل و قتل وى ميرزا آقا خان نورى آنها را رها كرده و با كمال احترام بتبريز ارجاع داشت . و او همى آنجا بود تا در اين سال بسن صد و چهاردهسالگى قمرى وفات نمود ، و جنازهاش را بكربلا برده آنجا دفن كردند ، و با اينكه عمرش از صد و ده سال متجاوز بوده با قوّت مزاج و مشاعرش همه درست مىبود ، و بعد از صدسالگى فرزند بهم رسانيده . انتهى بتغيير يسير .